Wiedza na co dzień
Archiwum

Wszystkie artykuły

Pełne archiwum tekstów portalu. 31 artykułów, strona 4 z 6.

Czemu nastolatki zasypiają później, a budzą się wcześniej
Zdrowie · 7 min czytania

Czemu nastolatki zasypiają później, a budzą się wcześniej

W okresię dojrzewania zegar biologiczny przesuwa się o godzinę do przodu, a szkolny budzik zostaje na swoim miejscu. Efektem jest przewlekły niedobór snu, którego nie da się sprowadzić do jednej przyczyny.

Pająk nazwany po człowieku, który zbierał je 20 lat
Przyroda · 6 min czytania

Pająk nazwany po człowieku, który zbierał je 20 lat

Przez dekady były po prostu dużymi samcami z Newcastle. W 2025 roku okazało sie, że to odrębny gatunek, a jego nazwa upamiętnia człowieka, który zbierał je dla muzeum.

Kraków chciał zniknąć. Dwóch ludzi mu na to nie pozwoliło.
Historia · 7 min czytania

Kraków chciał zniknąć. Dwóch ludzi mu na to nie pozwoliło.

W 1810 roku cesarz rozkazał zrównać średniowieczne mury Krakowa z ziemią. Zaprotestował jeden senator. Osiemdziesiąt lat później wyburzono kościół, a Matejko zrzekł się honorowego obywatelstwa. Kraków ocalił tylko wycinek swojej przeszłości — i do dziś widać który.

Rekord, którego nikt nie pobił od 35 lat. 34 km/h na pedałach
Technologia · 6 min czytania

Rekord, którego nikt nie pobił od 35 lat. 34 km/h na pedałach

W 1991 roku Mark Drela przepedałował po Charles River z prędkością 34,26 km/h. Hydrofoil Decavitator z MIT w kategorii jednoosobowej nie został pobity do dziś, a bariera 20 węzłów też stoi.

19 września 1893. Prawo głosu dla kobiet w Nowej Zelandii
Historia · 6 min czytania

19 września 1893. Prawo głosu dla kobiet w Nowej Zelandii

19 września 1893 roku gubernator Lord Glasgow podpisał ustawę, która dawała wszystkim kobietom w Nowej Zelandii prawo głosu. Były pierwszymi na świecie, którym to się udało w wolnym kraju. Kampania trwała prawie dwie dekady, zapobiegliwy premier usiłował jej pokrzyżować plany telegrafem, a petycja była na tyle długa, że trzeba ją było rozwijać w sali obrad.

Szetlandy. Wyspy bliżej Norwegii niż Edynburga
Podróże · 5 min czytania

Szetlandy. Wyspy bliżej Norwegii niż Edynburga

Szetlandy leżą na 60. równoleżniku, w połowie drogi między Szkocją a Norwegią — ale faktycznie bliżej tej drugiej. Sto siedemnaście wysp, z których większość jest pusta, siedemset lat władztwa skandynawskiego i posag, który zmienił właściciela. Lerwick położony jest na tej samej szerokości co Helsinki i Anchorage. I jest tam wieża, która przetrwała dwa tysiące lat.